خواص زعفران برای مردان؛ بررسی علمی فواید و محدودیت‌ها

خواص زعفران برای مردان بیشتر در زمینه بهبود احتمالی خلق‌وخو، کیفیت خواب و بعضی جنبه‌های عملکرد جنسی بررسی شده است. شواهد اولیه نشان می‌دهد زعفران یا عصاره استانداردشده آن ممکن است به برخی مردان مبتلا به اختلال نعوظ یا عوارض جنسی ناشی از داروهای ضدافسردگی کمک کند؛ اما برای افزایش تعداد اسپرم، درمان ناباروری، بالا‌بردن تستوسترون یا رفع زودانزالی هنوز شواهد قطعی وجود ندارد.

بنابراین زعفران را باید یک ماده غذایی حاوی ترکیبات زیست‌فعال دانست، نه جایگزین دارو، آزمایش‌های باروری یا مراجعه به پزشک.

مهم‌ترین خواص زعفران برای مردان در یک نگاه

زعفران چه ترکیبات فعالی دارد؟

زعفران از کلاله خشک‌شده گیاه Crocus sativus L. به دست می‌آید. کروسین، کروستین، سافرانال و پیکروکروسین از مهم‌ترین ترکیبات شناخته‌شده آن هستند.

• کروسین و کروستین در رنگ زعفران نقش دارند و در مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی نشان داده‌اند.
• سافرانال یکی از ترکیبات مهم ایجادکننده عطر زعفران است.
• پیکروکروسین در طعم تلخ و مشخص زعفران نقش دارد.

یک مرور علمی درباره ترکیبات زعفران و اثرات زیستی آن‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از اثرات پیشنهادی زعفران به این ترکیبات نسبت داده می‌شود؛ اما بخش مهمی از شواهد مکانیزمی هنوز از مطالعات آزمایشگاهی یا حیوانی به دست آمده است. منبع بنابراین وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که زعفران می‌تواند بیماری خاصی را در انسان درمان کند.

برای بررسی گسترده‌تر خواص عمومی این ادویه می‌توانید راهنمای فواید زعفران را نیز مطالعه کنید.

وجود این ترکیبات به معنای اثبات اثر درمانی زعفران برای هر بیماری نیست. نتیجه مطالعات آزمایشگاهی را نمی‌توان بدون انجام کارآزمایی انسانی مناسب به درمان اختلال نعوظ، ناباروری یا بیماری قلبی تعمیم داد.

آیا زعفران عملکرد جنسی مردان را بهبود می‌دهد؟

زعفران بعضی جنبه‌های عملکرد جنسی مردان را بهبود دهد، اما نمی‌توان آن را درمان استاندارد اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی یا سایر اختلالات جنسی دانست. عملکرد جنسی فقط به یک عامل وابسته نیست. جریان خون، سلامت قلب و عروق، تستوسترون، دیابت، کیفیت خواب، اضطراب، افسردگی، رابطه عاطفی و بعضی داروها همگی می‌توانند بر میل و عملکرد جنسی اثر بگذارند.

اثر زعفران بر اختلال نعوظ

اختلال نعوظ به معنای مشکل مکرر در ایجاد یا حفظ نعوظ کافی برای رابطه جنسی است. شواهد موجود درباره اثر زعفران بر این مشکل امیدوارکننده، ولی محدود و ناهمگون است.

یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل اثر زعفران بر اختلال نعوظ و پارامترهای مایع منی نتیجه گرفت که زعفران ممکن است بعضی شاخص‌های اختلال نعوظ را بهبود دهد. بااین‌حال، تعداد مطالعات کم بود و نویسندگان درباره پارامترهای اسپرم به نتایج متناقض رسیدند. اختلال نعوظ مداوم ممکن است با دیابت، بیماری عروقی، فشارخون، مصرف دخانیات، اختلال هورمونی یا عوارض دارویی مرتبط باشد. مراجعه به پزشک در چنین شرایطی فقط برای بهبود رابطه جنسی نیست؛ بلکه می‌تواند به تشخیص یک مشکل زمینه‌ای کمک کند.

زعفران و عوارض جنسی داروهای ضدافسردگی

برخی داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مانند فلوکستین ممکن است باعث کاهش میل جنسی، تأخیر در ارگاسم یا اختلال نعوظ شوند.

در یک کارآزمایی دوسوکور درباره زعفران و اختلال عملکرد جنسی ناشی از فلوکستین در مردان، مصرف عصاره زعفران طی چهار هفته با بهبود عملکرد نعوظ و رضایت از رابطه همراه بود. تعداد شرکت‌کنندگان و مدت مطالعه محدود بود؛ بنابراین نتیجه را نمی‌توان به همه داروها یا تمام مردان تعمیم داد. منبع

افرادی که پس از شروع داروی ضدافسردگی با مشکل جنسی مواجه شده‌اند، نباید داروی خود را خودسرانه قطع کنند. پزشک می‌تواند دوز دارو، زمان مصرف یا گزینه‌های درمانی دیگر را بررسی کند.

آیا زعفران زودانزالی را درمان می‌کند؟

در حال حاضر شواهد بالینی قابل‌اتکایی برای اثبات درمان زودانزالی با زعفران وجود ندارد. بهبود میل جنسی یا نعوظ با درمان زودانزالی یکسان نیست و نباید نتایج این حوزه‌ها را به یکدیگر تعمیم داد.

زودانزالی می‌تواند با عوامل روانی، حساسیت بالا، التهاب، مشکلات رابطه، اختلال نعوظ یا بعضی بیماری‌ها ارتباط داشته باشد. در صورت تداوم مشکل، ارزیابی پزشک یا متخصص سلامت جنسی مناسب‌تر از مصرف خودسرانه مکمل است.

خواص زعفران برای اسپرم و باروری مردان

مدارک موجود برای اثر زعفران بر کیفیت اسپرم متناقض است و زعفران در حال حاضر درمان اثبات‌شده ناباروری مردان محسوب نمی‌شود. برخی پژوهش‌ها به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی کروسین و کروستین، احتمال داده‌اند که زعفران بتواند از سلول‌ها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کند. استرس اکسیداتیو یکی از عواملی است که ممکن است بر حرکت، ساختار و DNA اسپرم اثر منفی بگذارد؛ اما وجود یک سازوکار احتمالی، اثبات اثر درمانی در انسان نیست.

مرور نظام‌مند مطالعات انسانی زعفران درباره اختلال نعوظ و پارامترهای مایع منی نشان داد نتایج مربوط به تعداد و حرکت اسپرم یکسان نیست. نتایج کلی درباره تعداد، حرکت و سایر پارامترهای مایع منی یکسان نبود. پژوهشگران نیز نتیجه گرفتند که برای تأیید اثر زعفران بر ناباروری مردان به کارآزمایی‌های دقیق‌تری نیاز است. ناباروری مردان می‌تواند به دلایل گوناگونی مانند واریکوسل، عفونت، اختلال هورمونی، انسداد مجاری، بعضی داروها، گرمای زیاد، مصرف دخانیات، اضافه‌وزن یا عوامل ژنتیکی ایجاد شود. آزمایش مایع منی و ارزیابی پزشکی برای یافتن علت ضروری است.

زعفران ممکن است در آینده به‌عنوان یک ترکیب کمکی بررسی شود و هنوز نمی‌توان گفت مصرف آن تعداد اسپرم را حتماً افزایش می‌دهد. زعفران جایگزین آزمایش مایع منی، درمان واریکوسل یا درمان اختلالات هورمونی نیست. مصرف زعفران به‌تنهایی تضمینی برای افزایش احتمال بارداری ایجاد نمی‌کند.

آیا زعفران تستوسترون را افزایش می‌دهد؟

زعفران تستوسترون مردان را افزایش می‌دهد اما این ادعا کاملا علمی نیست. بعضی مطالب اینترنتی، بهبود میل جنسی را معادل افزایش تستوسترون معرفی می‌کنند؛ درحالی‌که میل جنسی تحت تأثیر عوامل متعددی مانند کیفیت رابطه، خواب، استرس، افسردگی، سلامت عروقی، داروها و وضعیت هورمونی قرار دارد. بهبود احتمالی یکی از این عوامل نشان نمی‌دهد که سطح تستوسترون افزایش یافته است. کاهش واقعی تستوسترون باید با علائم بالینی و آزمایش خون در زمان مناسب بررسی شود. خستگی، کاهش میل جنسی یا ضعف جسمی به‌تنهایی برای تشخیص کمبود تستوسترون کافی نیست.

تأثیر زعفران بر اعصاب، خلق‌وخو و سلامت روان مردان

زعفران برای مردان ممکن است غیرمستقیم و از مسیر بهبود خلق‌وخو یا کاهش علائم افسردگی باشد. زعفران در برخی افراد مبتلا به افسردگی خفیف تا متوسط، نسبت به دارونما با کاهش بیشتری در نشانه‌ها همراه بوده است. بااین‌حال، بسیاری از مطالعات کوچک و کوتاه‌مدت بوده‌اند و زعفران نباید جایگزین ارزیابی روان‌پزشکی یا داروی تجویزشده شود. ارتباط میان سلامت روان و عملکرد جنسی نیز مهم است. افسردگی، اضطراب عملکردی، استرس مزمن و بعضی داروهای روان‌پزشکی می‌توانند میل یا عملکرد جنسی را کاهش دهند.

حتما بخوانید: خواص زعفران برای اعصاب

آیا زعفران برای مغز مفید است؟

ترکیبات زعفران از نظر اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و عصبی مورد پژوهش قرار گرفته‌اند. مطالعات محدودی نیز کاربرد احتمالی آن را در اختلال شناختی خفیف و بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی بررسی کرده‌اند، اما این شواهد برای توصیه زعفران به‌منظور پیشگیری یا درمان بیماری‌های مغزی کافی نیست.

عبارت خواص زعفران برای مغز باید با این محدودیت تفسیر شود: نتایج اولیه پژوهش‌ها به معنای اثبات افزایش حافظه در همه افراد سالم یا جلوگیری قطعی از زوال عقل نیست.

زعفران و کیفیت خواب

کیفیت پایین خواب می‌تواند با خستگی، کاهش تمرکز، خلق پایین و افت میل جنسی همراه باشد. یک مرور نظام‌مند شامل پنج کارآزمایی تصادفی با مجموع ۳۷۹ شرکت‌کننده، نتایج اولیه مثبتی برای مدت یا کیفیت خواب گزارش کرد؛ اما تعداد مطالعات محدود بود و محصولات و دوزهای بررسی‌شده یکسان نبودند.

به همین دلیل، زعفران را نمی‌توان درمان قطعی بی‌خوابی دانست. خرخر شدید، قطع تنفس هنگام خواب، خواب‌آلودگی روزانه یا بی‌خوابی طولانی‌مدت نیازمند بررسی پزشکی است.

سایر فواید احتمالی زعفران برای سلامت مردان

فعالیت آنتی‌اکسیدانی

کروسین، کروستین و سافرانال در مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی آثار آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی نشان داده‌اند. این یافته‌ها می‌توانند سازوکارهای احتمالی زعفران را توضیح دهند، اما برای اثبات پیشگیری از بیماری در انسان کافی نیستند.

سلامت قلب و عروق

سلامت عروق با عملکرد نعوظ ارتباط دارد؛ زیرا نعوظ مناسب به جریان خون کافی وابسته است. بااین‌حال، شواهد فعلی اجازه نمی‌دهد گفته شود زعفران از سکته قلبی یا مغزی جلوگیری می‌کند.

مطالبی مانند خواص زعفران برای سکته مغزی باید به‌جای وعده پیشگیری یا درمان، نتایج محدود پژوهش‌ها، عوامل خطر شناخته‌شده و ضرورت درمان فوری سکته را توضیح دهند.

افتادگی صورت، ضعف ناگهانی یک سمت بدن، اختلال تکلم، گیجی یا سردرد بسیار شدید می‌تواند نشانه سکته باشد و به اقدام اورژانسی نیاز دارد؛ مصرف زعفران نباید باعث تأخیر در تماس با اورژانس شود.

دردهای جسمی و کمر

گاهی درباره خواص زعفران برای کمر و کاهش دردهای عضلانی یا التهابی صحبت می‌شود. با وجود بررسی اثرات ضدالتهابی ترکیبات زعفران در پژوهش‌های مقدماتی، شواهد کافی برای معرفی آن به‌عنوان درمان کمردرد، دیسک کمر یا درد سیاتیک وجود ندارد.

کمردرد همراه با ضعف پا، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، بی‌حسی ناحیه تناسلی، تب، کاهش وزن بی‌دلیل یا سابقه ضربه باید سریع‌تر بررسی شود.

بهترین روش مصرف زعفران برای مردان چیست؟

برای یک فرد سالم، استفاده متعادل از زعفران اصل به‌عنوان ادویه در غذا یا نوشیدنی، منطقی‌تر از مصرف خودسرانه دوزهای بالای عصاره و مکمل است. می‌توان مقدار کمی زعفران ساییده‌شده را با آب گرم دم کرد و برای طعم و رنگ به غذا، شیر، دمنوش یا دسر افزود. افزودن مقدار زیاد شکر، نبات یا شربت به نوشیدنی زعفرانی می‌تواند کالری آن را بالا ببرد و برای افراد مبتلا به دیابت یا اضافه‌وزن مناسب نباشد.

آیا دوز مطالعات را می‌توان در خانه تکرار کرد؟

خیر. در بسیاری از کارآزمایی‌ها از عصاره استانداردشده با مقدار مشخص ترکیبات فعال استفاده شده است. این محصولات از نظر غلظت با چند رشته زعفران در غذا یا یک فنجان دمنوش یکسان نیستند.

به همین دلیل، نباید دوز یک مقاله علمی را مستقیماً به تعداد رشته یا قاشق زعفران تبدیل کرد. مصرف مکمل نیز بهتر است با نظر پزشک یا داروساز انجام شود، به‌ویژه وقتی فرد داروی منظم مصرف می‌کند.

بهترین زمان مصرف زعفران برای مردان

برای مصرف غذایی، زمان خاصی که اثر درمانی بیشتری ایجاد کند اثبات نشده است. انتخاب زمان می‌تواند براساس تحمل گوارشی، نوع غذا یا نوشیدنی و برنامه روزانه انجام شود.

ادعاهایی مانند «مصرف ناشتا برای افزایش تستوسترون» یا «مصرف شبانه برای تقویت اسپرم» پشتوانه بالینی کافی ندارند.

عوارض و موارد احتیاط مصرف زعفران

مقدار معمول زعفران در غذا برای بیشتر افراد سالم مشکل جدی ایجاد نمی‌کند؛ اما عصاره‌ها، مکمل‌ها و مقادیر زیاد ممکن است باعث عوارض شوند. عوارض گزارش‌شده در مطالعات می‌تواند شامل تهوع یا ناراحتی معده، سردرد، سرگیجه، خواب‌آلودگی، خشکی دهان، تغییر اشتها، واکنش حساسیتی در افراد مستعد می‌باشد. بررسی جدید عوارض زعفران نیز نشان می‌دهد ارزیابی ایمنی باید براساس شکل فرآورده و شرایط مصرف انجام شود، نه فقط سابقه استفاده غذایی آن.

چه افرادی قبل از مصرف مکمل زعفران باید مشورت کنند؟

افرادی که دارای موارد زیر هستند، نیاز به مشاوره دکتر برای مصرف مکمل زعفران دارند:

• افرادی که داروی فشارخون مصرف می‌کنند
• افراد دارای فشارخون پایین
• مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده یا ضدپلاکت خون
• افراد مبتلا به اختلالات خون‌ریزی
• مصرف‌کنندگان داروهای روان‌پزشکی
• افراد دارای بیماری کبدی یا کلیوی
• کسانی که قرار است جراحی شوند
• افرادی که چند مکمل گیاهی را هم‌زمان مصرف می‌کنند

نباید مکمل یا عصاره غلیظ را صرفاً به دلیل «طبیعی‌بودن» بدون محدودیت ایمن دانست.

چگونه زعفران مناسب انتخاب کنیم؟

کیفیت محصول در مصرف غذایی اهمیت دارد. رشته‌های زعفران باید ظاهر طبیعی، عطر مشخص و رنگ‌دهی تدریجی داشته باشند و محصول از فروشنده معتبر تهیه شود.

راهنمای انواع زعفران تفاوت‌هایی مانند سرگل، نگین و دخترپیچ را توضیح می‌دهد. برای کاهش احتمال خرید محصول ناخالص نیز راهنمای تشخیص زعفران اصل می‌تواند مفید باشد.

هنگام مقایسه قیمت زعفران گرمی تنها به عدد نهایی توجه نکنید. نوع زعفران، وزن خالص، بسته‌بندی، اصالت، تاریخ تولید و شرایط نگهداری نیز بر ارزش خرید اثر دارند.

چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟

اگر اختلال نعوظ به‌صورت مکرر یا مداوم اتفاق می‌افتد، میل جنسی به‌طور ناگهانی کاهش یافته است یا پس از شروع یک داروی جدید، تغییر محسوسی در عملکرد جنسی ایجاد شده، بهتر است علت اصلی توسط پزشک بررسی شود. درد، تورم یا وجود توده در بیضه نیز به ارزیابی پزشکی نیاز دارد و نباید با مصرف زعفران یا مکمل‌های گیاهی نادیده گرفته شود.

در صورت رخ‌ندادن بارداری پس از یک سال رابطه منظم بدون استفاده از روش‌های پیشگیری، بررسی باروری هر دو نفر توصیه می‌شود. کاهش میل جنسی همراه با خستگی شدید، کاهش توده عضلانی یا سایر نشانه‌های احتمالی اختلالات هورمونی نیز ممکن است به معاینه و آزمایش نیاز داشته باشد. همچنین افسردگی یا اضطراب شدید، افکار آسیب‌زدن به خود، خرخر شدید، احساس خفگی در خواب یا احتمال قطع تنفس هنگام خواب از مواردی هستند که نباید درمان آن‌ها را به مصرف زعفران محدود کرد. زعفران می‌تواند بخشی از رژیم غذایی باشد، اما جایگزین تشخیص علت و دریافت درمان مناسب نیست.

جمع‌بندی

مهم‌ترین خواص احتمالی زعفران برای مردان به بهبود برخی جنبه‌های عملکرد جنسی، کاهش عوارض جنسی بعضی داروهای ضدافسردگی، بهبود خلق‌وخو و شاید کیفیت خواب مربوط می‌شود. بااین‌حال، مطالعات انسانی هنوز محدودند و نتایج مربوط به اختلال نعوظ و اسپرم کاملاً یکدست نیست.

زعفران به‌طور قطعی تستوسترون را افزایش نمی‌دهد، زودانزالی را درمان نمی‌کند و جایگزین درمان ناباروری یا بیماری‌های زمینه‌ای نیست. استفاده متعادل از زعفران اصل در غذا برای بیشتر افراد سالم قابل‌قبول است؛ اما مکمل‌ها و عصاره‌های غلیظ باید با احتیاط بیشتری مصرف شوند.

سؤالات متداول

آیا زعفران برای قوای جنسی مردان مفید است؟

ممکن است در بعضی مردان به بهبود برخی جنبه‌های نعوظ، میل یا رضایت جنسی کمک کند، اما شواهد محدود است و زعفران درمان استاندارد اختلالات جنسی محسوب نمی‌شود.

آیا زعفران تعداد اسپرم را افزایش می‌دهد؟

هنوز ثابت نشده است. مطالعات مربوط به تعداد، حرکت و شکل اسپرم نتایج متناقضی داشته‌اند و برای نتیجه‌گیری قطعی به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

آیا زعفران باعث افزایش تستوسترون می‌شود؟

شواهد انسانی کافی برای اثبات افزایش تستوسترون با مصرف زعفران وجود ندارد. بهبود احتمالی میل جنسی را نباید معادل افزایش هورمون تستوسترون دانست.

آیا دمنوش زعفران اختلال نعوظ را درمان می‌کند؟

خیر. برخی مطالعات کوچک از عصاره استانداردشده استفاده کرده‌اند، نه دمنوش معمولی. اختلال نعوظ مداوم باید از نظر دیابت، بیماری عروقی، داروها و مشکلات هورمونی بررسی شود.

آیا زعفران برای مردان نابارور مفید است؟

زعفران ممکن است از نظر اثرات آنتی‌اکسیدانی مورد توجه باشد، اما درمان اثبات‌شده ناباروری مردان نیست و جایگزین آزمایش مایع منی و درمان علت اصلی نمی‌شود.

آیا مصرف روزانه زعفران برای مردان ضرر دارد؟

مقدار متعارف غذایی معمولاً برای بیشتر افراد سالم قابل‌تحمل است؛ اما مصرف زیاد، مکمل یا عصاره غلیظ ممکن است عارضه یا تداخل دارویی ایجاد کند.

آیا زعفران زودانزالی را درمان می‌کند؟

شواهد بالینی کافی برای درمان زودانزالی با زعفران وجود ندارد. تداوم این مشکل نیازمند بررسی علت و انتخاب درمان مناسب است.

منابع

1. Maleki-Saghooni N, Mirzaeii K, Hosseinzadeh H, et al. A systematic review and meta-analysis of clinical trials on saffron effectiveness and safety on erectile dysfunction and semen parameters. Avicenna Journal of Phytomedicine. 2018. مشاهده مقاله
2. Modabbernia A, Sohrabi H, Nasehi AA, et al. Effect of saffron on fluoxetine-induced sexual impairment in men: randomized double-blind placebo-controlled trial. Psychopharmacology. 2012. مشاهده مقاله
3. Shamsa A, Hosseinzadeh H, Molaei M, et al. Evaluation of Crocus sativus L. on male erectile dysfunction: a pilot study. Phytomedicine. 2009. مشاهده مقاله
4. Safarinejad MR, Shafiei N, Safarinejad S. An open-label, randomized, crossover study comparing saffron and sildenafil in erectile dysfunction. Clinical findings published in 2010. مشاهده مقاله
5. Lopresti AL, Drummond PD. Saffron for depression: a systematic review of clinical studies and examination of underlying antidepressant mechanisms. Human Psychopharmacology. 2014. مشاهده مقاله
6. Dai L, Chen L, Wang W. Safety and efficacy of saffron for treating mild to moderate depression: a systematic review and meta-analysis. 2020. مشاهده مقاله